PWN drinkwater: kwaliteit, hardheid en prijs

Leestijd: ~12 minuten

Wat is PWN?

PWN is het drinkwaterbedrijf van Noord-Holland. Het levert kraanwater aan vrijwel de hele provincie, van Texel en Den Helder tot Alkmaar, Hoorn, Haarlem, Zaanstad en de Haarlemmermeer. Wie je water levert kun je niet kiezen: je postcode bepaalt het. Woon je in Amsterdam of direct eromheen, dan is Waternet je leverancier en niet PWN.

Die combinatie van water en natuur is geen toeval, maar techniek. PWN zuivert een deel van het water in de duinen zelf: voorgezuiverd IJsselmeerwater wordt in de duinen bij Castricum en Heemskerk geinfiltreerd, zakt door het zand en wordt daar op natuurlijke wijze gefilterd. Beheer van de duinen is daarmee ook beheer van een zuiveringsinstallatie.

De klanten zelf zijn tevreden. Landelijk waarderen Nederlanders het drinkwater van hun waterbedrijf met een 8,3, en PWN-klanten geven het water in Noord-Holland volgens PWN een 8,5. Dat is het hoogste rapportcijfer dat je in dit dossier tegenkomt, en het is meteen de reden waarom de rest van dit artikel geen alarmverhaal is.

Net als bij de waterkwaliteit van Vitens, bij het drinkwater van Oasen in het Groene Hart en bij het drinkwater van WMD in Drenthe geldt: het landelijke gemiddelde zegt weinig over jouw kraan. Bij PWN geldt dat extra sterk, omdat het bedrijf met vijf verschillende leveringsgebieden werkt.

Waar komt het drinkwater van PWN vandaan?

Uit oppervlaktewater, en dat maakt PWN een uitzondering. In Nederland komt volgens het RIVM ongeveer 60% van het drinkwater uit grondwater. Bij PWN is het precies andersom.

• 92% van het water dat PWN zuivert is oppervlaktewater. Daarvan komt 75% uit het IJsselmeer en de rest uit het Lekkanaal.
• 8% komt uit grond- of duinwater, gewonnen in het Gooi en in het Noordhollands Duinreservaat.

Dat verschil is niet academisch. Oppervlaktewater staat open voor alles wat er bovenstrooms in terechtkomt: afspoeling van land, lozingen, neerslag uit de lucht. Grondwater zit onder tientallen meters bodem en is daardoor beter beschermd. PWN zegt dat zelf ook onomwonden op zijn tarievenpagina: oppervlaktewater is van slechtere kwaliteit dan grondwater en vraagt meer energie om te zuiveren.

Het gevolg is dat PWN een van de zwaarste zuiveringsketens van het land draait. In Andijk komt het IJsselmeerwater binnen, in de duinen bij Castricum en Heemskerk gaat een deel door natuurlijke bodempassage, en in Heemskerk wordt de membraanfiltratie uitgebreid om onder meer PFAS verder terug te dringen. Wat elke filtertechniek wel en niet tegenhoudt, staat uitgewerkt in het overzicht van wat de verschillende waterfilters uit oppervlaktewater halen.

De vijf leveringsgebieden van PWN

PWN publiceert de samenstelling van het drinkwater niet als één landelijk cijfer, maar per leveringsgebied. Er zijn er vijf, en elk gebied krijgt vier keer per jaar een eigen analyse van Het Waterlaboratorium.

Waarom dit ertoe doet: de meeste mensen die zoeken op hun waterhardheid krijgen een provinciaal gemiddelde te zien. Bij PWN kun je het echte cijfer voor jouw gebied ophalen, inclusief de meetdatum. Op de pagina over de samenstelling van het drinkwater staan de rapporten per kwartaal en per jaar klaar. Wil je liever een landelijk beeld per gemeente, dan staat dat in ons overzicht van de waterhardheid per gemeente.

Hoe hard is het water van PWN?

Gemiddeld 7,9 graden Duitse Hardheid. Dat is zacht water, en PWN noemt het op zijn eigen vragenpagina ook zo.

Vergelijk dat met Drenthe of delen van Brabant, waar het water ruim boven de 12 °dH uitkomt en kalkaanslag een dagelijks onderwerp is. Hoe de hardheidsklassen zich tot elkaar verhouden, leggen we uit in hard water in Nederland. En mocht je in een deel van het gebied wonen waar je toch kalkrandjes ziet, dan helpt de uitleg bij kalk uit je kraanwater filteren.

Eén waarschuwing over het getal 7,9. Het is een gemiddelde over de hele provincie. Jouw leveringsgebied kan daar hoorbaar van afwijken, en dat is precies waarom PWN de kwartaalrapporten per gebied publiceert. Ga voor een exact cijfer altijd naar het rapport van jouw gebied, niet naar het gemiddelde.

Wat kost drinkwater bij PWN in 2026?

Een kubieke meter kost €1,98 inclusief 9% btw. Daar komt vastrecht en belasting op leidingwater bovenop. Dit zijn de tarieven die PWN voor 2026 heeft vastgesteld.

Reken het door voor een gemiddeld huishouden dat 100 m³ per jaar gebruikt. Het verbruik kost 100 maal €1,98 is €198,00, het vastrecht is €97,12, en de belasting op leidingwater komt daar met btw op uit rond de €47,60. Samen ongeveer €343 per jaar, oftewel zo’n €28,50 per maand of ruim €3,40 per kubieke meter all-in.

Per liter is dat ongeveer €0,0034. Dat cijfer is de moeite van het onthouden waard, want het is het ijkpunt waartegen elke andere manier van water drinken wordt afgezet. Hoe die rekensom in de rest van Nederland uitpakt, zetten we uiteen in wat een kuub water kost, en hoeveel liter er eigenlijk in een kubieke meter gaat lees je bij hoeveel 1 m³ water is.

Waarom is de kubiekemeterprijs van PWN hoger?

Dat klopt, en PWN geeft er zelf een eerlijk antwoord op. Het bedrijf gebruikt vooral oppervlaktewater uit het IJsselmeer en het Lekkanaal. Dat water is van mindere kwaliteit dan het grondwater waar veel andere waterbedrijven mee werken, de eisen aan drinkwater worden steeds strenger, en samen betekent dat meer energie per kubieke meter. Meer energie is hogere kosten, en die zitten in het variabele tarief.

PWN voegt er terecht aan toe dat een eerlijke vergelijking naar het totaal kijkt, dus inclusief vastrecht. Een bedrijf met een lage kubiekemeterprijs en een hoog vastrecht kan voor een klein huishouden duurder uitpakken dan een bedrijf met een hoge kubiekemeterprijs en laag vastrecht. Ter vergelijking: het vastrecht van €97,12 bij PWN ligt lager dan de €114,07 die Oasen in 2026 rekent, terwijl het variabele tarief daar juist lager is.

De stijging zelf komt volgens PWN vooral door inflatie, plus investeringen die nu al nodig zijn voor klimaatverandering en bevolkingsgroei. Dat is geen PWN-verhaal maar een landelijk patroon.

Zit er PFAS in het drinkwater van PWN?

Ja, in zeer kleine hoeveelheden, en het water voldoet aan de wettelijke norm. PWN meldt zelf dat met uiterst gevoelige meetmethoden kleine hoeveelheden PFAS worden aangetoond in kraanwater, en dat alle Nederlandse drinkwaterbedrijven voldoen aan de Europese PFAS-norm die in 2026 van kracht is geworden.

Er lopen twee getallen door elkaar, en dat is de kern van alle verwarring over dit onderwerp.

En hier wordt het specifiek voor Noord-Holland. PWN maakt het onderscheid zelf: kraanwater dat uit grondwater wordt gemaakt voldoet over het algemeen aan die strengere richtwaarde, maar kraanwater uit oppervlaktewater niet altijd overal. Omdat 92% van het PWN-water uit oppervlaktewater komt, is dat een relevante nuance voor dit gebied en niet voor bijvoorbeeld Drenthe.

Twee dingen tegelijk waarmaken is hier het enige eerlijke. Het water is veilig: volgens het RIVM wordt de gezondheidskundige grenswaarde niet via kraanwater alleen overschreden, en de bijdrage van voedsel is drie keer groter dan die van drinkwater. Tegelijk adviseert het RIVM de totale PFAS-inname omlaag te brengen, en PWN werkt daar zelf aan door de membraanfiltratie in Heemskerk uit te breiden. Welke techniek PFAS daadwerkelijk tegenhoudt, staat per methode uitgewerkt bij PFAS filteren en welke techniek werkt, en waar in Nederland PFAS is gemeten zie je op de PFAS-kaart van Nederland. Meer achtergrond over filteren op PFAS staat bij waterfilter tegen PFAS.

Medicijnresten, chloor en smaak

Medicijnresten. Die zitten er, net als in bijna al het Nederlandse kraanwater dat uit oppervlaktewater wordt gemaakt. PWN zet er een verhelderend cijfer bij: om via kraanwater de hoeveelheid van één paracetamol binnen te krijgen, zou je 685 jaar lang elke dag twee liter moeten drinken. Dat is geen bagatellisering maar een schaalaanduiding, en het is de reden waarom medicijnresten in Nederland een milieuvraagstuk zijn en geen acuut gezondheidsvraagstuk. Wat er verder over bekend is, staat bij medicijnresten uit kraanwater filteren.

Chloor. Nederlandse drinkwaterbedrijven desinfecteren niet met chloor, anders dan in veel andere landen. Dat proef je, en het is een van de redenen waarom Nederlands kraanwater in blinde tests zo goed scoort. Meer daarover in chloor uit kraanwater filteren.

Smaak. Water uit het IJsselmeer dat door duinzand is gegaan smaakt anders dan diep grondwater uit Drenthe. Geen van beide is fout; ze zijn anders van samenstelling. Wat gefilterd water precies is en waarin het verschilt van gewoon kraanwater, leggen we uit bij wat gefilterd water precies is.

Wat PWN niet in de hand heeft: je eigen leidingen

De verantwoordelijkheid van een drinkwaterbedrijf stopt bij de watermeter. Achter die meter begint jouw installatie, en daar zitten drie dingen die geen zuiveringsstation voor je oplost.

Loden leidingen. In woningen van voor 1960 kunnen ze er nog liggen, en in de oude binnensteden van Haarlem, Alkmaar en Hoorn staat nog volop vooroorlogse bouw. Zacht water lost metalen bovendien iets makkelijker op dan hard water. Vervanging door een erkend installateur is het enige echte antwoord; wat lood doet en hoe je het tegenhoudt staat bij lood in kraanwater filteren.

Stilstaand water. PWN adviseert om na een week of langer afwezigheid je kranen één minuut door te laten lopen. Water dat lang in een leiding staat, neemt smaak en stoffen uit die leiding op. Hoelang water in een kan of fles goed blijft, lees je bij hoelang je kraanwater kunt bewaren.

Kookadvies. Bij een leidingbreuk of na werkzaamheden kan een waterbedrijf de kwaliteit tijdelijk niet volledig garanderen en volgt het advies om water te koken. Dat is iets anders dan een storing zonder water. Wat je in beide gevallen doet, staat bij een kookadvies voor kraanwater en bij geen kraanwater en wat je dan doet. Een waterfilter vervangt een kookadvies nooit: NSF 42, 53, 61 en 372 gaan over chemische stoffen en materialen, niet over microbiologische zuivering.

Heb je een waterfilter nodig in het PWN-gebied?

Nee. Dat zeggen we liever zelf dan dat je het ergens anders leest. Het drinkwater van PWN voldoet aan alle wettelijke eisen, inclusief de Europese PFAS-norm, het water is zacht, en klanten geven het een 8,5. Een blog van een filterwinkel die je vertelt dat dit water niet deugt, verdient je wantrouwen.

Waarom mensen in Noord-Holland toch filteren, komt neer op drie redenen die geen van alle over veiligheid gaan.

• De bron: 92% oppervlaktewater betekent dat PWN meer moet wegzuiveren dan een bedrijf op diep grondwater, en dat kraanwater uit oppervlaktewater volgens PWN niet altijd overal onder de strengere RIVM-richtwaarde voor PFAS blijft.
• Het eigen huis: een vooroorlogse woning, een appartement met een lange standleiding, of een installatie waarvan je simpelweg niet weet hoe oud hij is.
• De optelsom: het RIVM adviseert de totale PFAS-inname omlaag te brengen. Op je voeding heb je weinig grip, op je kraan wel.

Wat ons filter doet, is de volgorde die PWN zelf ook hanteert: eerst zuiveren, dan aanvullen. Het filter dat mineralen toevoegt haalt in vijf stappen meer dan 100 verontreinigingen uit het water, waaronder PFAS, microplastics, zware metalen, fluoride, nitraat en medicijnresten, en brengt daarna via Swedish Mineral Rock™ calcium, magnesium en kalium terug. Een huishoudelijk osmosesysteem slaat die laatste stap meestal over, en dan houd je kaal water over. Waarom dat uitmaakt, lees je bij osmosewater, gezond of ongezond.

Twijfel je over de plek in de keuken, dan helpt de vergelijking van een waterfiltersysteem op of onder het aanrecht. Heb je een Quooker, dan is het goed om te weten dat die het water niet zuivert maar verwarmt; wat wel en niet samengaat staat bij waterfilter en Quooker.

Vergelijking: wat de opties opleveren

De PureFilter Mineral+ kost €149,00 inclusief het eerste filter. Een vervangfilter kost €65,00 en gaat bij 1 tot 3 personen ongeveer twaalf maanden mee, bij 4 tot 6 personen ongeveer zes maanden. De duo met twee patronen kost €115,00. Omgerekend is dat minder dan één cent per liter. Wil je er niet aan denken, dan stuurt het Filterplan de patronen automatisch op tijd op voor €48,00 of €86,00 per levering. Hoe vaak vervangen nodig is, staat bij hoe vaak je een waterfilter vervangt.

Bij PureFilter zien we dat klanten uit Noord-Holland zelden bellen over kalk, en dat is precies wat je bij 7,9 °dH verwacht. Ze bellen over PFAS, over een oud huis in een binnenstad, of omdat ze lazen dat hun water uit het IJsselmeer komt. De installatie duurt 5 tot 10 minuten: je hebt geen loodgieter nodig, voor het aansluiten op de koudwaterleiding gebruik je één waterpomptang, en het patroon wissel je later met de meegeleverde sleutel. Stap voor stap staat dat in de handleiding om een waterfilter te installeren. Een overzicht van waterfilters die je onder het aanrecht monteert staat in de webshop, en welke modellen zich hoe verhouden lees je bij de beste waterfilter.

Zelf je watersamenstelling opzoeken

De cijfers in dit artikel gelden voor het PWN-gebied als geheel. Jouw woonplaats hangt aan één van de vijf leveringsgebieden, en die verschillen onderling. Zo pak je het aan.

• Ga naar de pagina over de samenstelling van het drinkwater en kies het rapport van jouw leveringsgebied, per kwartaal of per jaar.
• De metingen komen van Het Waterlaboratorium, dat dagelijks het water van PWN, Dunea en Waternet onderzoekt.
• Wil je alleen het hardheidscijfer, dan staat het gemiddelde van 7,9 °dH op de vragenpagina van PWN.
• Meterstand doorgeven, factuur bekijken of een storing melden doe je via Mijn PWN. Daarvoor is dit artikel niet de plek, de klantenservice van PWN wel.

Eén tip die vaak wordt overgeslagen: kijk niet alleen naar de hardheid, maar ook naar hoeveel water je per dag drinkt. Dat bepaalt namelijk hoe zwaar elk cijfer in dit artikel voor jou weegt. Reken het na bij hoeveel water je per dag nodig hebt.

Veelgestelde vragen

Conclusie

Het PWN drinkwater in Noord-Holland is zacht, voldoet aan alle wettelijke eisen en krijgt van klanten een 8,5. Wat PWN onderscheidt is de bron: 92% oppervlaktewater uit het IJsselmeer en het Lekkanaal, waar de rest van Nederland vooral op grondwater draait. Dat verklaart zowel de zwaardere zuivering als het hogere variabele tarief, en PWN zegt dat zelf ook gewoon.

De cijfers om te onthouden: hardheid gemiddeld 7,9 °dH, €1,98 per kubieke meter plus €97,12 vastrecht en €0,437 belasting per kuub in 2026, samen ongeveer €343 per jaar bij 100 m³. PFAS blijft onder de wettelijke norm van 100 nanogram per liter, maar water uit oppervlaktewater haalt volgens PWN niet altijd overal de strengere RIVM-richtwaarde van 4,4.

Die laatste zin is de hele afweging in één regel. Filteren in het PWN-gebied doe je niet omdat het water slecht is, maar omdat je de laatste meters, van watermeter tot glas, zelf wilt bepalen. En als je dat doet, is de volgorde die telt dezelfde die PWN in Heemskerk aanhoudt: eerst zuiveren, daarna aanvullen.