Vitens waterkwaliteit: hoe goed is je water?

Leestijd: ~9 minuten

Wat is Vitens en waar levert het water?

Vitens is het grootste drinkwaterbedrijf van Nederland. Het bedrijf wint grondwater, zuivert het en levert het aan huishoudens en bedrijven in Flevoland, Friesland, Gelderland, Overijssel en Utrecht, plus een aantal gemeenten in Drenthe en Noord-Holland. Volgens de eigen bedrijfscijfers gaat het om 5,8 miljoen klanten, ongeveer een derde van Nederland.

Dat verklaart waarom zoveel mensen op hun leverancier zoeken in plaats van op "kraanwaterkwaliteit". Je ziet Vitens op je jaarafrekening staan, dus dat is de naam die je intypt als je je afvraagt wat er eigenlijk uit je kraan komt.

Belangrijk om te weten: Vitens is verantwoordelijk tot aan je watermeter. Alles daarna, dus de leidingen in je eigen huis, valt onder de eigenaar van het pand. Dat onderscheid komt verderop terug, want daar zit precies het grijze gebied.

Hoe goed is de waterkwaliteit van Vitens echt?

Kort: goed, en dat is geen marketingpraat. Vitens schrijft op zijn pagina over waterkwaliteit dat het laboratorium dagelijks op diverse plekken watermonsters neemt en analyseert. Wordt er iets afwijkends gevonden, dan volgt een maatregel zoals een kookadvies of een drukverlaging in het net.

Wat de landelijke cijfers zeggen

Op sectorniveau is het beeld consistent. Volgens Vewin, de vereniging van waterbedrijven, voldoet het Nederlandse drinkwater bij 99,9% van de metingen binnen het wettelijke meetprogramma aan de gestelde kwaliteitsnormen. In 2018 ging het om 637.577 metingen. Nederlands kraanwater hoort daarmee bij de schoonste ter wereld, en dat geldt ook voor het gebied van Vitens.

Waar je jouw eigen cijfers vindt

Vitens publiceert per gebied een waterkwaliteitsoverzicht op postcode. Daarin zie je onder meer de hardheid, het ijzergehalte en de gemeten waarden van stoffen die onder een norm vallen. Wil je weten waarom die waarden per straat kunnen verschillen, dan helpt onze uitleg over waterhardheid per gemeente, waarin we de hardheid van tientallen gemeenten naast elkaar zetten.

Waterhardheid in het Vitens-gebied

Hardheid is het onderwerp waarover Vitens-klanten het vaakst zoeken. Per maand wordt in Nederland zo'n 320 keer op "vitens waterhardheid" gezocht en 590 keer op "waterhardheid postcode". Logisch: kalkaanslag is het enige waterprobleem dat je met het blote oog ziet.

Vitens legt uit dat de hardheid wordt bepaald door de hoeveelheid calcium en magnesium in het grondwater. Die mineralen zitten in kalk- en krijtlagen in de bodem. Omdat de bodem per winlocatie anders is, verschilt de hardheid per woonplaats. Het bedrijf voegt daaraan toe dat echt hard water in Nederland bijna niet meer voorkomt, omdat waterbedrijven het water zachter maken als dat nodig is.

Wat hardheid wel en niet betekent

Hard water is niet ongezond. Calcium en magnesium zijn juist mineralen die je lichaam nodig heeft. Wat hard water wel doet: kalkaanslag op je douchekop, ketelsteen in je boiler en een waterkoker die sneller aanslaat. Vitens adviseert daarom om de temperatuur van warmwatertoestellen lager te zetten, maar wel minimaal 55 °C aan te houden om schadelijke bacteriën te doden.

Wil je weten hoe hardheid door heel Nederland uitpakt en wat je er praktisch tegen doet, lees dan verder over hard water in Nederland. Ga je juist voor smaak en minder kalk in je glas, dan gaat kalk uit je kraanwater filteren dieper in op wat een filter hier wel en niet aan verandert.

Wat zit er nog wel in je Vitens-kraanwater?

Hier wordt het interessant, want Vitens is er zelf open over. Op de pagina over waterkwaliteit staat letterlijk dat het bedrijf in zijn bronnen steeds vaker ongewenste stoffen aantreft, zoals PFAS, medicijnresten en gewasbeschermingsmiddelen. Vitens noemt die opkomende stoffen lastig te zuiveren, en stelt erbij dat de hoeveelheid in het drinkwater zo laag is dat het veilig blijft om te drinken.

Dat is een eerlijk verhaal, geen alarmverhaal. Maar het legt wel uit waarom veel mensen een extra stap willen.

PFAS: norm en richtwaarde liggen ver uit elkaar

Voor PFAS geldt in Nederland een wettelijke grens van 100 nanogram per liter. Het RIVM adviseert daarnaast een aanzienlijk strengere indicatieve richtwaarde van 4,4 nanogram per liter, uitgedrukt in PFOA-equivalenten en afgeleid uit onderzoek van de Europese voedselveiligheidsautoriteit EFSA. Water kan dus ruim binnen de wet vallen en toch boven de gezondheidskundige richtwaarde zitten. Wat PFAS precies zijn en waarom ze "forever chemicals" heten, leggen we uit in PFAS en forever chemicals. Wil je meteen weten welke filtertechniek PFAS aanpakt, kijk dan bij onze waterfilter tegen PFAS.

Bruin water en storingen

Komt er bruin water uit je kraan, dan is dat meestal ijzer of mangaan dat is losgekomen in de leiding, bijvoorbeeld na werkzaamheden of een drukwisseling. Vitens heeft er een aparte pagina over bruin water voor. Het advies is doorgaans om de koudwaterkraan een paar minuten te laten lopen. Zit je juist helemaal zonder water, dan lees je in geen kraanwater, wat nu wat je stap voor stap doet.

Waar Vitens stopt en jouw huis begint

Vitens levert water dat aan de normen voldoet tot aan je meter. Wat er daarna gebeurt, hangt af van jouw installatie. Dit zijn de drie punten waar de kwaliteit in huis kan veranderen:

• Loden leidingen: in woningen van vóór 1960 kunnen nog loden leidingen liggen. Volgens Milieu Centraal lost lood op in het water, vooral als het lang stilstaat, en is dat risicovol voor baby's en jonge kinderen.
• Stilstand: water dat een nacht of een vakantie in je leiding staat, neemt meer metalen op uit koper, messing of lood. Even doorspoelen lost dat grotendeels op.
• Warm water: warm kraanwater staat langer stil in de boiler en heeft een hogere temperatuur, waardoor er makkelijker stoffen uit de leiding oplossen. Waarom je daar beter geen thee van zet, staat in warm kraanwater drinken.

Een filter aan het einde van de keten, dus onder je eigen aanrecht, vangt precies dit stuk af. Dat is ook het verschil met de zuivering van Vitens: die zit kilometers eerder in de keten. Wil je eerst overzicht van de verschillende soorten waterfilters, dan is onze pijlerpagina het beste startpunt.

Vitens versus een eigen waterfilter

Een waterfilter is geen vervanging van Vitens, maar een aanvulling op het laatste stukje van de keten. Dit is wie wat doet:

Let op wat er in die laatste rij staat: minder dan één cent per liter. Ter vergelijking, Milieu Centraal rekent voor dat kraanwater bijna 150 keer goedkoper is dan flessenwater, en dat de klimaatbelasting van één glas flessenwater vergelijkbaar is met ongeveer 70 glazen kraanwater. Gefilterd kraanwater blijft dus in beide opzichten de zuinige keuze. De volledige rekensom staat in kraanwater versus flessenwater.

Heb je een filter nodig in het Vitens-gebied?

Nee, niet omdat het water onveilig zou zijn. Wel als je een van deze redenen herkent:

• Je woont in een oud pand: loden of koperen leidingen zijn het sterkste argument, zeker met jonge kinderen in huis.
• Je zit in een hard-water-gebied: minder kalksmaak in je koffie en thee is direct merkbaar.
• Je wilt onder de RIVM-richtwaarde blijven: 4,4 nanogram per liter is strenger dan de wet vraagt, en dat haal je alleen met filtratie.
• Je bent klaar met flessen sjouwen: een vaste aansluiting scheelt kratten en plastic.

Bij PureFilter zien we dat klanten in het Vitens-gebied vooral kiezen op basis van smaak en op de combinatie met bestaande apparatuur. Heb je een kokendwaterkraan, houd er dan rekening mee dat die het water niet zuivert; wij leggen uit hoe je een waterfilter met een Quooker combineert door hem op de koudwatertoevoer te zetten. Twijfel je nog tussen kan, kraanfilter en vaste installatie, vergelijk dan onze onder-aanrecht waterfilters naast de losse alternatieven.

Veelgestelde vragen over Vitens-water

Conclusie

De waterkwaliteit van Vitens is aantoonbaar goed: dagelijkse monsters, toetsing aan het Drinkwaterbesluit en een landelijke normnaleving van 99,9% van de metingen. Tegelijk is Vitens er open over dat PFAS, medicijnresten en gewasbeschermingsmiddelen steeds vaker in de bronnen opduiken, en stopt de verantwoordelijkheid van het bedrijf bij je watermeter.

Wil je die laatste meters ook afdekken, dan is een onder-aanrecht filter de logische stap. De PureFilter Mineral+ filtert meer dan 100 verontreinigingen weg en voegt via Swedish Mineral Rock™ calcium, magnesium en kalium terug toe, voor minder dan één cent per liter. Water zoals het bedoeld is, ook in het Vitens-gebied.