Schoon drinkwater thuis: zo houd je het schoon

Wat is schoon drinkwater?

De Atlas Leefomgeving van de overheid omschrijft schoon water kort als water zonder giftige stoffen en zonder ziekteverwekkers. Dat klinkt absoluut, maar in de praktijk is schoon een kwestie van normen. Vrijwel elk water bevat sporen van iets: kalk, mineralen, of een fractie van een stof uit landbouw of industrie. Schoon betekent dat die sporen ruim onder de grens blijven waarbij ze een risico vormen.

Daarom is het nuttig om drie dingen uit elkaar te houden. Veilig water bevat geen bacteriën of virussen waar je ziek van wordt. Schoon water bevat daarnaast geen chemische stoffen boven de norm. En lekker water is een derde laag: het gaat om smaak, geur en hardheid, en daarvoor bestaat geen wettelijke eis. Dit artikel gaat over de eerste twee, met een blik op de derde. Wil je weten wat er precies in je kraanwater zit en of het gezond is, lees dan ook of kraanwater gezond is.

Is het drinkwater in Nederland schoon?

Ja. Het Nederlandse kraanwater wordt streng en vaak gecontroleerd. Volgens het RIVM gelden sinds 2011 de Drinkwaterwet, het Drinkwaterbesluit en de Drinkwaterregeling. Die leggen de kwaliteitseisen vast, gebaseerd op de Europese Drinkwaterrichtlijn, en verplichten de tien drinkwaterbedrijven om te controleren of het water dat ze leveren daaraan voldoet.

Ongeveer 60% van ons drinkwater komt volgens het RIVM uit grondwater, de rest uit oppervlaktewater zoals rivieren. Dat oppervlaktewater gaat door een lange zuivering. Waternet, dat Amsterdam van water voorziet, gebruikt negen stappen: vlokken en bezinken, filteren door zand en grind, ongeveer 90 dagen natuurlijke zuivering in de duinen, opnieuw zandfiltratie, ozon, ontharding, actieve kool, langzame zandfiltratie en tot slot een laboratoriumcontrole die meerdere keren per dag plaatsvindt.

Waar jouw water precies vandaan komt en welke route het aflegt, verschilt per regio. Dat lees je in waar ons drinkwater vandaan komt. Het belangrijkste punt hier: het water dat bij je meterkast binnenkomt, is schoon volgens de wet. De vraag is dus niet of je drinkwaterbedrijf zijn werk doet, maar wat er aan beide kanten van die meterkast gebeurt.

Waar komt vervuiling in drinkwater vandaan?

Vervuiling kan op twee plekken ontstaan: bij de bron, voordat het drinkwaterbedrijf het water oppompt, en in je eigen huis, nadat het water de meterkast is gepasseerd. Over het eerste heb je geen invloed, over het tweede wel.

Bij de bron: stoffen die steeds lastiger te zuiveren zijn

Het RIVM noemt landbouw, oude bodemverontreiniging en bebouwing als risico voor grondwater. In oppervlaktewater komen stoffen terecht die huishoudens zelf lozen: medicijnresten, bestrijdingsmiddelen, verzorgingsproducten, brandvertragers en nanodeeltjes. Rioolwaterzuiveringen halen die volgens het RIVM niet goed weg. Komt de kwaliteit van het rivierwater onder de norm, dan stoppen drinkwaterbedrijven soms tijdelijk met innemen.

Daar komen PFAS bij, de zogeheten forever chemicals die in de natuur nauwelijks afbreken. Drinkwaterbedrijven zuiveren ze grotendeels weg, maar de discussie gaat over hoe ver je wilt gaan onder de norm. Waar de metingen in Nederland het hoogst zijn, zie je op de PFAS-kaart van Nederland.

In je eigen huis: leidingen, stilstand en temperatuur

Na de meterkast ben je zelf verantwoordelijk voor je leidingen. Gebouwen van vóór 1960 kunnen volgens het RIVM nog loden leidingen hebben. De norm voor lood is 5 microgram per liter, en in oudere panden kan het water daarboven uitkomen. Het RIVM adviseert om loden leidingen te laten vervangen. Twijfel je, lees dan hoe je lood in kraanwater herkent en aanpakt.

Het tweede risico is stilstaand, lauw water. Legionella kan volgens het RIVM groeien in slecht onderhouden leidingen, bijvoorbeeld als koud water opwarmt. Je loopt het risico niet door het water te drinken, maar door de nevel in te ademen, onder de douche bijvoorbeeld. Meer daarover in ons stuk over legionella in kraanwater.

Hoe lang hebben we nog schoon drinkwater?

Er komt geen moment dat er ineens vies water uit de kraan stroomt. Wel waarschuwt het RIVM sinds maart 2025 dat de bestaande bronnen na 2030 mogelijk niet meer genoeg zijn, door bevolkingsgroei en klimaatverandering. Droogte, verzilting en warmer water zetten ook de kwaliteit van de bronnen onder druk. Het RIVM pleit daarom voor besparen en voor het schoon houden van de bronnen, omdat zwaardere zuivering duur is en veel energie kost.

Hoe houd je drinkwater thuis schoon?

Je drinkt minder kraanwater dan je denkt. Volgens het CBS gaat er gemiddeld 2,6 liter water per persoon per dag naar drinken en koken. Van al het water dat je huis binnenkomt, is dat maar een klein deel. Juist dat deel wil je zo schoon mogelijk hebben, en daar kun je met een paar gewoontes veel aan doen.

• Laat de koude kraan even lopen tot het water koel aanvoelt als het water een nacht of een vakantie heeft stilgestaan.
• Drink en kook altijd met water uit de koude kraan, want warm leidingwater neemt makkelijker stoffen uit leidingen op.
• Laat loden leidingen in een huis van vóór 1960 vervangen in plaats van ze alleen door te spoelen.
• Maak de perlator van je kraan een paar keer per jaar schoon, omdat zich daar kalk en vuil ophopen.
• Vervang een waterfilter op tijd, want een verzadigd filter houdt niets meer tegen en kan zelf een bron van bacteriegroei worden.
• Volg een kookadvies van je drinkwaterbedrijf direct op en kook je drinkwater dan drie minuten.

Dat laatste is zeldzaam, maar het gebeurt. Volgens het RIVM geeft een drinkwaterbedrijf een kookadvies als het E. coli of enterococcen vindt, bijvoorbeeld na een leidingbreuk. Koken is dan nodig voor water dat je drinkt, niet voor douchen of afwassen. Wat je verder moet weten, staat in wat je doet bij een kookadvies. Hoe lang je water daarna kunt bewaren, lees je in hoe lang kraanwater goed blijft.

Wat doet een waterfilter voor schoon drinkwater?

Een waterfilter maakt onveilig water niet veilig. Dat is het eerlijke startpunt. Nederlands kraanwater is al microbiologisch veilig, en een koolstoffilter is gemaakt om daar stoffen uit te halen, niet om water te desinfecteren. Wat een goed filter wél doet, is de laatste stap zetten van schoon naar schoner en lekkerder: het haalt sporen weg die onder de norm vallen maar die je liever niet drinkt, en het neemt de chloorsmaak weg.

Er zijn grofweg drie soorten: een filterkan, een filter op de kraan en een vast filter onder het aanrecht. Hoe ze verschillen en welke het best bij jouw situatie past, lees je op onze pagina over de verschillende soorten waterfilters. Wie vooral wil weten welk filter de meeste stoffen tegenhoudt, vindt het antwoord in wat het gezondste waterfilter is.

De PureFilter Mineral+ is een vast filter onder het aanrecht met vijf filterlagen: een voorfilter, twee lagen koolstofvezel, Swedish Mineral Rock™ en een nafilter. Getest door Equinox Labs, onafhankelijk laboratorium (2026), filtert hij alle 40 geteste chemische stoffen, van 75% tot 99,97%. Bij PFAS gaat het om 83% tot 85% minder, waaronder PFOA en PFOS, meer daarover op onze pagina over een waterfilter tegen PFAS. Chloor gaat er voor 99,97% uit, dus geen chloorsmaak en geen chloorgeur meer. In de laatste filterstap voegt Swedish Mineral Rock™ calcium, magnesium en kalium toe.

Belangrijk om te weten: het filter desinfecteert niet. Het is gemaakt voor Nederlands kraanwater dat al veilig is, en maakt dat water beter en lekkerder. Je sluit hem zelf aan in ongeveer 10 minuten met één waterpomptang, zoals je ziet in de handleiding voor het installeren van een waterfilter. Ons hele aanbod staat bij de filters voor gezond kraanwater thuis.

Zes manieren om aan schoon drinkwater te komen, vergeleken

Niet elke methode lost hetzelfde probleem op. Koken doodt bacteriën maar laat chemische stoffen zitten. Een filter haalt stoffen weg maar desinfecteert niet. De tabel laat zien wat elke aanpak wel en niet doet.

Wie verder wil vergelijken, vindt alle methoden voor thuis naast elkaar in waterzuivering thuis: methoden vergeleken. Wat een liter kraanwater werkelijk kost, staat in wat een kuub water kost. Het verschil tussen gefilterd en gewoon kraanwater lees je in wat gefilterd water precies is.

Ons koopadvies

Woon je in een huis met moderne leidingen en vind je je kraanwater lekker, dan heb je niets nodig behalve de gewoontes hierboven. Wil je de sporen van PFAS en chloor er zo veel mogelijk uit hebben, kies dan een vast filter met actieve kool. Bij PureFilter zien we dat de meeste vragen niet over bacteriën gaan, maar over smaak en over PFAS. Het filter gaat tot 12 maanden mee bij 1 tot 3 personen en tot 6 maanden bij 4 of meer.

Schoon drinkwater zonder kraan: sloot, regen en noodsituaties

Valt het water uit, of ben je op een plek zonder kraan, dan verandert de vraag. Dan gaat het niet meer om sporen onder de norm, maar om water dat echt onveilig kan zijn. Slootwater en regenwater kunnen bacteriën, parasieten en chemische stoffen tegelijk bevatten. Koken pakt het eerste aan, een filter het tweede, en voor echt vervuild water heb je beide nodig.

Een onder-aanrechtfilter zoals de PureFilter Mineral+ is daar niet voor bedoeld: hij werkt op de waterdruk van de leiding en desinfecteert niet. Voor noodsituaties zijn er draagbare filters en zwaartekrachtfilters, gecombineerd met koken. Wat je doet als er niets uit de kraan komt, lees je in geen kraanwater: wat te doen, en hoe je een noodvoorraad opbouwt in een waterfilter voor je noodpakket.

Veelgestelde vragen over schoon drinkwater

Conclusie

Nederland heeft het goed geregeld: het kraanwater dat bij je meterkast binnenkomt, voldoet aan het Drinkwaterbesluit en wordt meerdere keren per dag gecontroleerd. Schoon drinkwater is hier dus de standaard, geen luxe. De echte vragen liggen aan de randen: de bronnen staan onder druk, en in je eigen huis bepalen leidingen, stilstand en temperatuur of het water schoon blijft tot in je glas.

Met een paar gewoontes houd je dat laatste stuk in de hand. Wil je een stap verder, dan haalt een vast filter de sporen eruit die onder de norm vallen en geeft het water een frissere smaak. Het Voedingscentrum adviseert volwassenen minstens 1,4 tot 1,8 liter vocht per dag, en dat lukt een stuk beter als het water lekker is. Hoeveel jij nodig hebt, reken je uit met hoeveel water je per dag moet drinken. Meer over ons vind je op purefilter.nl.