PFAS in je kraanwater in het nieuws: wat moet je nu doen?

Leestijd: ~12 minuten

Wat er precies in het nieuws was

Op 22 september 2026 publiceerde Greenpeace een analyse van de openbare meetgegevens van de tien Nederlandse drinkwaterbedrijven, met een postcodechecker erbij. De conclusie: bij ruim een derde van de Nederlandse bevolking zit er meer PFAS in het kraanwater dan het RIVM wenselijk vindt. Het nieuws ging daarna het hele land door, met Zaanstad, IJmuiden, Haarlem en Amsterdam als de meest genoemde plaatsen.

Wat in bijna elk nieuwsbericht wegviel, is het belangrijkste woord uit die zin: wenselijk. Er is in september geen enkele norm overschreden. Er is een tweede, strengere waarde naast de wettelijke norm gelegd, en daar komt een derde van het land boven uit. Dat is een wezenlijk verschil, en het verklaart waarom je drinkwaterbedrijf zegt dat het water veilig is terwijl een milieuorganisatie zegt dat er te veel in zit. Ze meten hetzelfde water en toetsen aan een ander getal.

Bij PureFilter zagen we die week de vragen van klanten meteen omslaan. Niet meer "zit er PFAS in mijn water", maar "mijn gemeente stond in dat lijstje, wat moet ik nu doen". Dit artikel beantwoordt die tweede vraag. Wil je eerst weten waar in Nederland wat zit, lees dan ons stuk over de PFAS-kaart van Nederland.

Waarom er twee getallen zijn: 100 en 4,4

Het verschil tussen die twee getallen is de kern van dit hele nieuwsverhaal, en zodra je het doorhebt leest elk bericht erover anders.

100 nanogram per liter: de wettelijke norm

In het Drinkwaterbesluit staat een grens van 100 nanogram per liter voor de som van twintig PFAS-stoffen. Dat is de norm waar drinkwaterbedrijven zich aan moeten houden en waarop zij gecontroleerd worden. Het RIVM stelt vast dat het Nederlandse drinkwater aan die grens voldoet. Geen enkel bedrijf zat er in september overheen, en de hoogst gemeten waarden lagen daar ook niet in de buurt.

4,4 nanogram per liter: de advieswaarde

Daarnaast heeft het RIVM een richtwaarde van 4,4 nanogram per liter afgeleid, uitgedrukt in PFOA-equivalenten. Dat is geen wet maar een gezondheidskundig advies, en het is ruim twintig keer strenger. De achtergrond ligt bij de Europese voedselveiligheidsautoriteit: EFSA stelde in 2020 een tolerabele wekelijkse inname vast van 4,4 nanogram per kilo lichaamsgewicht per week voor vier PFAS samen, waaronder PFOA en PFOS. Het kritische effect was daarbij niet kanker of orgaanschade, maar een verminderde afweerreactie na vaccinatie.

Die advieswaarde kijkt bovendien naar je totale inname, en daar zit de nuance die in het nieuws vrijwel altijd ontbreekt. Het RIVM rekende in 2023 uit dat een gemiddelde Nederlander via voeding ongeveer drie keer zoveel PFAS binnenkrijgt als via drinkwater. Waternet komt op ongeveer 85% van de blootstelling via voedsel. Drinkwater op zichzelf blijft onder de gezondheidskundige grenswaarde; voeding en drinkwater bij elkaar opgeteld komen erboven.

Praktisch betekent dat het volgende. Je kraanwater is niet het probleem, maar het is wel het enige deel van je blootstelling waar je thuis zelf iets aan kunt veranderen. Je kunt geen filter op je bord zetten.

Waarom het in het westen hoger uitvalt

De kaart die in september rondging kleurde donker in Noord-Holland en Zuid-Holland, en lichter in het noorden en oosten. Dat is geen toeval en het zegt niets over hoe goed een drinkwaterbedrijf zijn werk doet. Het zegt iets over de bron.

Ongeveer 60% van het Nederlandse drinkwater wordt gemaakt van grondwater, meldt het RIVM, en daar zit minder PFAS in dan in oppervlaktewater. Het westen van het land heeft te weinig geschikt grondwater en maakt zijn drinkwater grotendeels van rivierwater uit het IJsselmeer, de Lek en de Maas. PWN zegt het zelf onomwonden: drinkwater uit grondwater haalt de richtwaarde doorgaans wel, water uit oppervlaktewater niet overal. De vervuiling komt grotendeels van bedrijven stroomopwaarts langs de Rijn, dus voordat het water Nederland binnenkomt.

Woon je in het verzorgingsgebied van PWN, Waternet, Evides of Dunea, dan is de kans groter dat jouw kraanwater boven de 4,4 uitkomt dan wanneer je in Drenthe of Noord-Brabant woont. We hebben per bedrijf uitgewerkt wat dat betekent, bijvoorbeeld voor het drinkwater van PWN in Noord-Holland en voor het leidingwater van Waternet in Amsterdam.

Wil je weten waar PFAS verder nog vandaan komt in je dagelijks leven, dan hebben we apart beschreven waar PFAS allemaal in zit. Dat verklaart meteen waarom voeding zo zwaar meetelt.

Is je kraanwater nog veilig om te drinken?

Ja, en dat zeggen niet alleen wij. Het RIVM adviseert gewoon voldoende kraanwater te blijven drinken en gevarieerd te eten. Waternet noemt het water veilig om te drinken en verwijst daarbij naar datzelfde RIVM-onderzoek. PWN schrijft dat kraanwater veilig en verantwoord is, ook voor babyvoeding, en dat er geen apart advies geldt voor zwangeren of andere kwetsbare groepen.

Hier hoort een eerlijke kanttekening bij die je van een waterfilterwinkel misschien niet verwacht. Zowel PWN als Milieu Centraal schrijft dat een waterfilter thuis niet nodig is. Milieu Centraal gaat verder en noemt het zonde van je geld, met als argument dat de waterkwaliteit in Nederland al hoog is en dat slecht onderhouden filters juist bacteriegroei kunnen geven.

Dat argument klopt, en het is precies de reden dat wij nooit zullen schrijven dat je kraanwater onveilig is. Alleen beantwoordt het een andere vraag. "Is het nodig" en "wil ik mijn blootstelling verlagen" zijn twee verschillende vragen. Niemand hoeft koffie te zetten met gefilterd water, en toch doen mensen het omdat het beter smaakt. Wie na het nieuws van september minder PFAS binnen wil krijgen, maakt een keuze over blootstelling, niet over veiligheid. Dat onderscheid is het eerlijkste wat je over dit onderwerp kunt zeggen. Meer daarover lees je in ons artikel over hoe gezond kraanwater eigenlijk is.

De waarschuwing over bacteriegroei verdient wel een precisering, want die gaat vooral over filterkannen en opzetfilters waar water in stilstaat. Een vast filter dat op de koudwaterleiding zit en op waterdruk werkt, heeft geen voorraadvat waarin water blijft staan. Dat neemt niet weg dat je ook zo’n filter op tijd moet vervangen: een verzadigd koolstoffilter houdt niets meer tegen.

Wat je drinkwaterbedrijf er nu aan doet

De drinkwaterbedrijven zitten niet stil, en het is goed om te weten dat de maatregelen die zij nemen op termijn het grootste effect hebben.

• Actieve kool: Waternet gebruikt actieve kool, die PFAS bindt en daarnaast bestrijdingsmiddelen en medicijnresten uit het water haalt. De kool raakt verzadigd en moet periodiek vervangen of geregenereerd worden.
• Membraanfiltratie: PWN bouwt in Heemskerk een extra installatie om PFAS beter te verwijderen, bovenop de actieve kool die er al staat. De bestaande installaties halen er al PFAS uit, alleen nog niet genoeg om overal onder de 4,4 te komen.
• Aanpak bij de bron: alle partijen, van de drinkwaterbedrijven tot het RIVM, wijzen op hetzelfde: zolang er PFAS geloosd wordt, blijft het zuiveren dweilen met de kraan open. Er wordt gewerkt aan strengere emissieregels en aan een Europees verbod.

Die route werkt, maar hij duurt jaren. Een installatie bouwen, in bedrijf nemen en opschalen is geen kwestie van maanden, en een Europees verbod al helemaal niet. Dat is de spanning waar veel mensen in september tegenaan liepen: het wordt beter, alleen niet deze winter.

Wat je zelf kunt doen, en wat niet helpt

Laten we beginnen met de dingen die niet werken, want daar wordt veel geld aan uitgegeven.

Koken helpt niet

Water aan de kook brengen doodt bacteriën, maar PFAS zijn chemische verbindingen die niet kapotgaan bij 100 graden. Sterker nog: als je water indampt, blijft dezelfde hoeveelheid PFAS achter in minder water, dus de concentratie gaat omhoog. Dit is het meest hardnekkige misverstand rond het onderwerp.

Flessenwater is geen garantie

Flessenwater wordt niet standaard op alle PFAS gecontroleerd en komt zelf ook uit bronnen die in het landschap liggen. Daar komt bij dat je er per liter al snel 0,40 tot 1,00 euro voor betaalt en dat je het moet sjouwen. Een vergelijking tussen beide staat in ons artikel over kraanwater tegenover flessenwater.

Een filterkan doet weinig tegen PFAS

De meeste kannen zijn ontworpen voor chloorsmaak en kalk. De contacttijd tussen water en kool is in een kan kort, en de hoeveelheid kool is klein. Er zijn kannen die wel PFAS claimen, maar dan moet je de cartridge strikt op tijd wisselen, anders geeft hij op den duur stoffen terug aan het water.

Wat wel werkt: koolstof met genoeg contacttijd, of een membraan

Tegen PFAS werken in de praktijk twee technieken. Een koolstofblok met voldoende volume en contacttijd bindt de langere PFAS-ketens, waaronder PFOA en PFOS. Een omgekeerde-osmosemembraan houdt vrijwel alles tegen, inclusief de kortere ketens, maar spoelt een deel van het water weg en haalt ook de mineralen eruit. Welke techniek wat doet, hebben we uitgewerkt in ons stuk over welke filtertechniek PFAS daadwerkelijk tegenhoudt. Twijfel je breder over het type, kijk dan naar welke typen waterfilters er bestaan en wat ze aankunnen.

Wat elke optie wel en niet tegen PFAS doet

De onderste twee rijen zijn de enige opties die thuis echt iets aan je PFAS-inname veranderen. Welke van die twee bij je past, hangt af van hoeveel je om de mineralen in je water geeft en hoeveel installatiewerk je wilt. Een uitgebreidere afweging staat op onze pagina over welke waterfilter het beste past, en specifiek voor dit onderwerp op onze pagina over waterfilters en PFAS.

Koopadvies: wanneer een filter de moeite waard is

Een filter is geen noodzaak, maar in vier situaties is het een logische keuze.

• Je woont in een gebied dat op oppervlaktewater draait. Noord-Holland, Zuid-Holland, delen van Zeeland en Utrecht. Daar levert een filter de grootste relatieve daling op.
• Je drinkt veel kraanwater. Wie twee liter per dag drinkt, heeft bij dezelfde concentratie een dubbel zo grote inname als iemand die een liter drinkt.
• Je wilt je totale blootstelling verlagen. Je kunt je voeding maar beperkt sturen, je drinkwater wel.
• Je wilt sowieso lekkerder water. Chloorsmaak, een metaalachtige nasmaak of kalk zijn redenen die los van PFAS staan.

Waar je bij de aanschaf op let: vraag of de fabrikant een testrapport van een onafhankelijk laboratorium kan laten zien waarin PFOA en PFOS met naam genoemd worden, en kijk hoe vaak het filter vervangen moet worden. Een goedkoop filter dat je elk kwartaal moet wisselen is op jaarbasis duurder dan een duurder filter dat een jaar meegaat.

De PureFilter Mineral+ is een vast onder-aanrecht filter met vijf filterlagen: een voorfilter, twee lagen koolstofvezel, Swedish Mineral Rock™ en een nafilter. Het hele systeem is getest door Equinox Labs, onafhankelijk laboratorium (2026), op alle 40 geteste chemische stoffen, van 75% tot 99,97%. Voor PFAS komt dat uit op 83% tot 85% minder, waaronder PFOA en PFOS. In de laatste stap voegt Swedish Mineral Rock™ calcium, magnesium en kalium toe, zodat het water niet vlak smaakt. Het filter werkt op waterdruk en desinfecteert niet.

Je sluit hem in 5 tot 10 minuten zelf aan op de koudwaterleiding. Je hebt er geen loodgieter voor nodig; voor de installatie gebruik je een waterpomptang, en het patroon wissel je later met de meegeleverde sleutel. Hij combineert met een Quooker, want hij zit vóór het Quookersysteem op de koudwatertoevoer. Bij PureFilter zien we dat klanten vooral op dat gemak afkomen: eenmalig aansluiten en daarna niets meer bijvullen. Het complete aanbod staat bij onze filters voor het keukenblok.

De kosten: 149,00 euro inclusief het eerste filter. Een los vervangfilter kost 65,00 euro en gaat bij 1 tot 3 personen tot 12 maanden mee, bij 4 of meer personen tot 6 maanden. De duoverpakking met twee patronen kost 115,00 euro. Wil je er niet aan hoeven denken, dan stuurt het Filterplan je filter automatisch op tijd op voor 48,00 euro bij 1 tot 3 personen of 86,00 euro bij 4 tot 6 personen. Hoe vaak vervangen in de praktijk nodig is, leggen we uit in ons artikel over hoe vaak je een waterfilter moet vervangen.

Veelgestelde vragen

Conclusie

Het PFAS-nieuws over kraanwater van september 2026 was geen melding dat er een norm is overschreden, maar dat een derde van Nederland boven een strengere advieswaarde uitkomt. De wettelijke grens ligt op 100 nanogram per liter en die wordt gehaald; het RIVM adviseert daarnaast maximaal 4,4 nanogram per liter, en dat getal haalt lang niet iedereen. Beide uitspraken zijn waar, en wie dat onderscheid kent, hoeft zich niet te laten meeslepen door een krantenkop.

Blijf dus gewoon kraanwater drinken. Wil je je inname toch verlagen, besef dan dat voeding de grootste bron is en drinkwater het enige deel dat je thuis in de hand hebt. Koken en flessenwater lossen niets op; een koolstofblok met genoeg contacttijd of een omgekeerde-osmosemembraan wel. En vervang dat filter op tijd, want een verzadigd filter is geen filter meer.

Meer weten over wat er in jouw kraanwater zit en wat een filter eraan verandert? Op purefilter.nl vind je het hele assortiment en alle antwoorden op een rij.