TDS-waarde kraanwater: wat zegt het echt?

Leestijd: ~12 minuten

Wat is de TDS-waarde van water?

Een TDS-meter meet die stoffen niet rechtstreeks. Het apparaatje meet het geleidingsvermogen van het water: opgeloste zouten geleiden stroom, zuiver water nauwelijks. De meter rekent dat geleidingsvermogen om naar een schatting in mg/l. De WHO noemt die omrekening bruikbaar als schatting, niet als analyse.

Dat verschil is de kern van dit hele artikel. Een TDS-meter geeft een getal voor de hoeveelheid opgeloste stoffen. Hij zegt niets over welke stoffen dat zijn. Twee glazen water kunnen allebei 350 mg/l aanwijzen terwijl het ene vol zit met onschuldig calcium en het andere met natrium en chloride.

Het grootste deel van die opgeloste stoffen in Nederlands kraanwater is simpelweg kalk. Dat is dezelfde kalk die je terugziet op je kraan en in je waterkoker, en die bepaalt hoe je je waterhardheid thuis meet. Hardheid en TDS lopen in Nederland grotendeels parallel, maar ze zijn niet hetzelfde: hardheid telt alleen calcium en magnesium, TDS telt alles.

Wat is een goede TDS-waarde?

De meest geciteerde indeling komt uit het achtergronddocument van de WHO over opgeloste stoffen in drinkwater. Let goed op wat die indeling meet: smaak, niet veiligheid.

En dan de zin die in vrijwel elk Nederlands artikel over dit onderwerp ontbreekt. De WHO schrijft letterlijk: "No health-based guideline value is proposed for TDS." Er is dus geen gezondheidskundige grenswaarde voor TDS. De hele schaal hierboven gaat over hoe het water smaakt.

Bij PureFilter zien we dat klanten die met een TDS-meter beginnen, vaak op zoek zijn naar bevestiging dat hun water "schoon" is. Dat is begrijpelijk, maar het getal kan die vraag niet beantwoorden. Wie wil weten welk filtertype bij welke zorg past, komt verder met welk filtertype opgeloste stoffen weghaalt en welk niet.

Welke TDS-waarde heeft Nederlands kraanwater?

Hier zit een detail dat verrassend vaak misgaat: de Nederlandse drinkwaterregels kennen helemaal geen TDS-norm. Wat wel genormeerd is, is het geleidingsvermogen. Vitens noemt als norm maximaal 125 mS/m bij 20 graden.

Reken je dat met de gangbare factor van 0,5 tot 0,7 om naar opgeloste stoffen, dan kom je uit op grofweg 625 tot 875 mg/l als bovengrens. Dat is dus het plafond, niet de praktijk. Het meeste Nederlandse kraanwater zit daar ruim onder, in de "goed"-categorie van de WHO-tabel.

Hardheid geeft een betere indicatie

Omdat kalk het leeuwendeel van de opgeloste stoffen levert, is de hardheid die je drinkwaterbedrijf publiceert bruikbaarder dan een losse TDS-meting. De wettelijke bandbreedte ligt volgens WMD tussen 1 en 2,5 mmol/l, oftewel 5,6 tot 14 graden Duitse hardheid. In Drenthe zit het water rond de 8 °dH.

Die verschillen zijn regionaal flink. Wil je weten waar jouw woonplaats staat, dan vind je dat terug in het overzicht van de waterhardheid per gemeente. Een hogere hardheid betekent vrijwel altijd ook een hogere TDS-aflezing, zonder dat er iets mis is met het water.

Ook goed om te weten: volgens het RIVM komt zestig procent van het Nederlandse drinkwater uit grondwater. Grondwater neemt onderweg mineralen uit de bodem op, en dat is precies waarom een diep gewonnen grondwater een hogere TDS laat zien dan water uit de duinen of uit een rivier.

De blinde vlek: wat een TDS-meter niet ziet

Dit is het punt waar een TDS-meter mensen op het verkeerde been zet. Hij meet in stappen van 1 mg/l. Alles wat in veel kleinere hoeveelheden aanwezig is, valt volledig buiten zijn bereik, hoe schadelijk het ook zou kunnen zijn.

Neem PFAS. Het RIVM meldt dat voor twintig verschillende PFAS wettelijk 100 nanogram per liter is toegestaan, en adviseert zelf een veel strengere grens van 4,4 nanogram per liter, uitgedrukt als PFOA-equivalenten. Vier komma vier nanogram is 0,0000044 milligram. Dat is ruim tweehonderdduizend keer kleiner dan de kleinste stap die een TDS-meter kan tonen.

Met andere woorden: water dat de RIVM-advieswaarde fors overschrijdt, geeft op een TDS-meter exact hetzelfde getal als water dat er ruim onder blijft. Hetzelfde geldt voor bacteriën, medicijnresten en de meeste bestrijdingsmiddelen.

Wie zich zorgen maakt over PFAS specifiek, heeft meer aan het overzicht van waar PFAS allemaal in zit dan aan een meter die de stof per definitie niet kan zien. En wie wil weten welk filter op welke gezondheidsvraag antwoord geeft, vindt dat terug in wat het gezondste waterfilter is.

Zelf TDS meten: zo doe je het goed

Een TDS-meter kost grofweg 10 tot 25 euro. Wil je een bruikbare meting, houd je dan aan deze volgorde.

1. Laat de kraan eerst doorlopen. Water dat de nacht in de leiding heeft gestaan, heeft meer tijd gehad om stoffen op te nemen. Spoel een halve minuut door.
2. Gebruik koud water. Warm water uit de boiler is geen drinkwater en geeft een andere waarde.
3. Vang op in een schoon glas. Zeepresten in een afwasglas tillen de meting op.
4. Laat het water op kamertemperatuur komen. Geleidingsvermogen is temperatuurgevoelig; de meeste meters compenseren tot ongeveer 25 graden.
5. Meet twee tot drie keer. Wijken de metingen meer dan tien procent af, dan is de meter toe aan kalibratie.

Combineer de uitslag met de hardheid die je drinkwaterbedrijf publiceert. Wijkt jouw meting daar sterk van af, dan ligt dat vaker aan de meter of aan de leiding in huis dan aan het geleverde water. Dezelfde praktische aanpak staat uitgebreider in de uitleg over waterhardheid thuis meten.

En kijk uit met vergelijkingen tussen soorten water. Een glas waarin je hebt staan roeren, water dat al uren in een fles zat of water dat je zelf hebt gekoeld, geeft allemaal net iets andere waarden. Bekijk ook hoeveel water je per dag nodig hebt als je je waterinname sowieso onder de loep neemt.

Wat doet een waterfilter met de TDS-waarde?

Hier lopen de technieken sterk uiteen, en hier wordt de TDS-meter het vaakst als verkoopargument ingezet. Een lagere TDS ziet er immers indrukwekkend uit op een display.

Waarom onze eigen TDS-waarde juist niet daalt

Dat is geen slordigheid maar een keuze. De PureFilter Mineral+ zuivert in vijf stappen alle 40 geteste chemische stoffen, van 75% tot 99,97% uit je kraanwater, en voegt daarna via Swedish Mineral Rock™ calcium, magnesium en kalium weer toe. De volgorde telt: eerst zuiveren, dan mineraliseren. Het gevolg is dat de TDS-aflezing achter ons filter niet naar nul zakt en soms zelfs iets oploopt.

Wie puur op een TDS-meter afgaat, zou daaruit concluderen dat er niets gebeurt. Dat is precies de verkeerde conclusie, en het is de reden dat we dit artikel schrijven. De stoffen die je er niet in wilt hebben, zijn weg; de mineralen die je er wel in wilt, zijn terug.

Bij een omgekeerde-osmose-installatie ligt dat anders: die haalt alles weg, inclusief de mineralen. Of dat erg is, hangt van je situatie af en leggen we uit in de vraag of osmosewater gezond of ongezond is. De waterkan met ingebouwde TDS-meter waar je ze het vaakst bij ziet, bespreken we in onze review van ZeroWater in Nederland.

Twijfel je tussen technieken, dan geeft het overzicht van mineralen in drinkwater houvast bij de afweging, en vind je in de vaste filters voor het aanrecht wat wij daarvoor leveren.

Je hebt er geen loodgieter bij nodig: voor de installatie gebruik je één waterpomptang, en het patroon wissel je later met de meegeleverde sleutel. Hoe dat er stap voor stap uitziet, staat in de handleiding voor het installeren van een waterfilter.

Veelgestelde vragen

Conclusie

De TDS-waarde van kraanwater is een nuttig getal zolang je weet wat het is: een schatting van hoeveel er opgelost zit, afgeleid uit geleidingsvermogen. In Nederland bestaat er geen TDS-norm; wel een grens aan het geleidingsvermogen van 125 mS/m, wat neerkomt op ruwweg 625 tot 875 mg/l als plafond. De WHO koppelt de schaal aan smaak en stelt uitdrukkelijk geen gezondheidsnorm.

Wat het getal niet doet, is je vertellen of je water veilig is. De stoffen waar de meeste zorgen over bestaan, zitten er in hoeveelheden in die honderdduizenden keren onder het meetbereik van zo'n apparaatje liggen. Daarom is een dalende TDS geen bewijs van schoner water, en een gelijkblijvende TDS geen bewijs dat een filter niets doet. Bij de PureFilter Mineral+ is dat laatste letterlijk zo: hij zuivert eerst en geeft de mineralen daarna bewust terug.