Off grid water systeem: zo maak je drinkwater

Wat is een off grid water systeem?

Off grid wonen klinkt als iets voor een berghut, maar in Nederland gaat het meestal om een tiny house op een kavel zonder aansluiting, een vakantiewoning, een volkstuinhuisje of een camper. In al die situaties moet je drinkwater zelf regelen. Dat betekent dat je de taken overneemt die een drinkwaterbedrijf normaal voor je doet: een bron kiezen, het water zuiveren, het controleren en het veilig opslaan.

Ter vergelijking: het gewone drinkwater in Nederland komt volgens het RIVM voor ongeveer 60% uit grondwater en 40% uit oppervlaktewater, en wordt dagelijks gecontroleerd voordat het het net in gaat. Hoe dat precies werkt, lees je in ons artikel over waar ons drinkwater vandaan komt. Een off grid systeem moet die hele keten in het klein nabootsen.

Welke bronnen kun je gebruiken?

Er zijn grofweg drie bronnen voor water zonder waterleiding: regen, grondwater en oppervlaktewater. Elke bron heeft een ander risicoprofiel en vraagt dus een andere zuivering.

Regenwater: schoon uit de lucht, vuil van het dak

Regen is van zichzelf zacht en bevat weinig kalk, maar neemt onderweg stoffen op uit de lucht, zoals uitlaatgassen, metalen en bestrijdingsmiddelen. Op het dak komen daar vogelpoep, blad en stof bij. Het Drinkwaterplatform noemt nog een derde probleem: zacht, licht zuur regenwater lost metalen uit goten op.

Hoeveel je opvangt, valt tegen. Volgens berekeningen van KWR op basis van KNMI-data kun je ongeveer de helft van de neerslag op een dak in een tank opslaan. Na aftrek van dakverliezen en de eerste spoeling dekt dat maar 25% van het dagelijkse verbruik van een huishouden, dat het Drinkwaterplatform op 262 liter per dag stelt.

Putwater en grondwater: gefilterd door de bodem

Grondwater is regenwater dat jaren door zand en klei is gezakt. De bodem houdt onderweg veel tegen, en daarom is het ook de favoriete bron van de drinkwaterbedrijven. Een eigen put is echter iets anders dan een winning van 100 meter diep. Een ondiepe put kan mest, rioolwater of bestrijdingsmiddelen uit de omgeving oppikken, en van nature zit er vaak ijzer en mangaan in.

Het RIVM noemt zo'n bron een eigen winning en is duidelijk over de verantwoordelijkheid: die ligt bij de eigenaar. Het RIVM waarschuwt ook dat de kwaliteit kan afnemen tussen het moment van oppompen en de kraan, en dat besmet water klachten kan geven als diarree, overgeven of koorts.

Oppervlaktewater: alleen met een volledige zuivering

Water uit een sloot, vaart of meer bevat zwevend materiaal, bacteriën, virussen en stoffen uit landbouw en riolering. Drinkwaterbedrijven die oppervlaktewater gebruiken, laten het maanden door duinen of spaarbekkens lopen voordat de echte zuivering begint. Voor een particulier off grid systeem is dit de lastigste bron, en zonder membraanfiltratie en desinfectie geen optie.

Hoe maak je van regenwater of putwater drinkwater?

Een betrouwbaar off grid water systeem werkt met meerdere barrières achter elkaar. Valt er één uit, dan vangt de volgende nog iets op. De volgorde is bij regenwater en putwater grotendeels gelijk.

1. Je laat de eerste spoeling weglopen, want volgens het Drinkwaterplatform moet na een droge periode de eerste 2 millimeter regen apart worden afgevoerd om stof en blad van het dak te spoelen.
2. Een grof voorfilter haalt blad, zand en ander groot vuil uit het water voordat het de tank in gaat.
3. Je slaat het water donker en koel op in een afgesloten tank, zodat er geen licht en warmte bij kan en algen en bacteriën minder kans krijgen.
4. Een sedimentfilter of membraanfilter verwijdert fijne deeltjes en het grootste deel van de bacteriën, en het Drinkwaterplatform noemt membraanfiltratie als geschikte techniek.
5. Een actiefkoolfilter haalt chemische stoffen, bestrijdingsmiddelen, geur en smaak weg.
6. Een UV-lamp desinfecteert als laatste stap en maakt achtergebleven bacteriën en virussen onschadelijk.

Daarna begint het belangrijkste deel, en dat is meten. Een zuiveringsstraat werkt alleen zolang filters op tijd worden vervangen en de UV-lamp brandt. Het RIVM adviseert eigenaren van een eigen winning drie stappen: ken je systeem, maak een risicoanalyse en meet regelmatig. Wie een filter voor noodsituaties zoekt in plaats van een vaste installatie, vindt meer in ons overzicht van hoe een zwaartekracht waterfilter werkt.

Wat kost een off grid water systeem?

De aanschaf is het kleinste deel van de rekening. Het Drinkwaterplatform rekent voor een regenwaterinstallatie op ongeveer 1.000 euro, plus ongeveer 1.000 euro per jaar voor kwaliteitscontroles. Daar komen vervangfilters, een UV-lamp en stroom voor de pomp nog bij.

Zet dat naast de gewone waterrekening. Volgens de kerngegevens van Vewin gebruiken we in Nederland 128,1 liter per persoon per dag en ligt de gemiddelde prijs op 1,70 euro per kubieke meter. Een kuub is 1.000 liter, dus een liter leidingwater kost minder dan 0,2 cent. Meer daarover lees je in wat een kuub water kost. Het Drinkwaterplatform concludeert dan ook dat zelf drinkwater maken voorlopig niet goedkoper is dan water uit de kraan, en ook niet duurzamer door de energie, materialen en controles die het vraagt.

Mag je in Nederland zelf drinkwater maken?

Ja, voor jezelf. Het Drinkwaterplatform schrijft dat het niet verboden is om water uit een regenton of sloot te drinken. Er zijn wel drie grenzen. Je mag zelfgemaakt water niet aan anderen leveren of geven, want dat is volgens het Drinkwaterplatform een overtreding. Je mag het niet op de drinkwaterleiding aansluiten, en levert een eigen winning wel water aan derden, dan gelden volgens het RIVM dezelfde kwaliteitseisen uit het Drinkwaterbesluit als voor een drinkwaterbedrijf, met de Inspectie Leefomgeving en Transport als toezichthouder.

Voor een tiny house dat je verhuurt, of een vakantiewoning met gasten, is dat laatste dus geen detail. Op dat moment ben je wettelijk een leverancier van drinkwater.

Waar zitten de risico's?

De meeste problemen ontstaan niet bij de bron, maar in het systeem zelf. Dit zijn de punten die het vaakst misgaan.

• Stilstaand water in een tank of leiding is een goede voedingsbodem voor bacteriën zoals legionella zeker als het water lauw wordt.
• Een filter dat te lang blijft zitten, kan zelf een bron van bacteriegroei worden en daarmee meer kwaad dan goed doen.
• Dakbedekking, goten en tanks van het verkeerde materiaal kunnen zink, koper of lood afgeven aan het water.
• Zonder meetresultaten weet je niet of je systeem werkt, want een fout in de zuivering is aan smaak en kleur meestal niet te herkennen.

Hoe snel het mis kan gaan met bacteriën, zie je aan de adviezen die drinkwaterbedrijven geven bij een besmetting van het net. Lees daarvoor ons artikel over enterokokken en E. coli in kraanwater en over legionella in je kraanwater.

Bronnen vergeleken

Half off grid: waar past een waterfilter wel?

Veel mensen die over off grid nadenken, willen eigenlijk niet zonder leidingwater, maar wel minder afhankelijk zijn en beter water drinken. Een tussenvorm is dan logisch: regenwater voor toilet, wasmachine en tuin, en leidingwater voor drinken en koken. Het Drinkwaterplatform noemt een regenton voor de tuin of de auto juist een prima toepassing.

Voor dat drinkwater uit de kraan is een vast filter onder het aanrecht de stap die het verschil maakt in smaak. Bij PureFilter krijgen we geregeld de vraag of ons filter ook op regenwater of putwater kan. Het eerlijke antwoord is nee. De PureFilter Mineral+ is gemaakt voor Nederlands kraanwater en desinfecteert niet. Hij hoort dus niet als enige stap op een bron die nog bacteriën kan bevatten.

Op leidingwater doet hij wat hij moet doen. In onafhankelijke tests door Equinox Labs (2026) filterde hij alle 40 geteste chemische stoffen, van 75% tot 99,97%, waaronder 83% tot 85% minder PFAS en 99,97% minder chloor. In de laatste filterstap voegt Swedish Mineral Rock™ calcium, magnesium en kalium toe. Hij kost 149,00 euro inclusief het eerste filter, gaat tot 12 maanden mee bij 1 tot 3 personen en sluit je in 10 minuten zelf aan, zoals je ziet in onze handleiding voor het installeren van een waterfilter.

Twijfel je welk type bij jouw situatie past, bekijk dan eerst de verschillende soorten waterfilters naast elkaar, of lees welk filter wij het gezondste waterfilter noemen en waarom. Zoek je liever meteen een drinkwaterfilter voor je keuken, dan staat het aanbod op één pagina.

Veelgestelde vragen

Conclusie

Een off grid water systeem is technisch goed te bouwen, maar het is meer dan een tank met een filter. Je neemt de taken van een drinkwaterbedrijf over: een bron kiezen, het water in meerdere stappen zuiveren, het veilig opslaan en het regelmatig laten testen. Reken op ongeveer 1.000 euro voor de installatie en nog eens 1.000 euro per jaar aan controles, en houd er rekening mee dat regenwater van je eigen dak maar een kwart van je dagelijkse verbruik dekt.

Voor de meeste mensen in Nederland is een tussenvorm slimmer: regenwater voor toilet, wasmachine en tuin, en leidingwater voor wat je drinkt. Wie dat drinkwater nog lekkerder wil, zet er een vast filter onder het aanrecht bij. Meer over ons en wat we doen vind je op purefilter.nl.